راهنمای کامل انواع سیستم های اعلام حریق و دتکتور

سیستم اعلام حریق، برای مطلع کردن ما از یک وضعیت اورژانسی طراحی و ساخته شده است. تا ما بتوانیم در سریع ترین زمان، نسبت به حفظ جان و مال خود اقدام کنیم، و از بروز آسیب های احتمالی جلوگیری نماییم.

انواع مدل های سیستم اعلام حریق در ادارات، کارخانه ها، مجتمع های مسکونی، و اماکن عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرند. به طوری که امروزه با نظارت ویژه از سوی سازمان آتش نشانی، این سیستم های اعلام حریق، بخشی جدانشدنی از صنعت ساختمان سازی و همچنین زندگی ما شده است. شاید برخی اهمیت استفاده از این سیستم ها را نادیده بگیرند، و سهل انگاری کنند، اما گاهی همین سیستم ها، در مواقع خطر و آتش سوزی، می توانند جان ما را نجات دهند.

البته این سیستم های اعلام حریق، علاوه بر اعلام هشدار به ساکنین داخل ساختمان، به ایستگاه های آتش نشانی هم هشداری را ارسال می‌کنند. چه بسا گاهی پیش می‌آید، که حضور به موقع آتش نشانان، در محل حادثه، خسارت های جانی و مالی را تا حد زیادی کاهش می‌دهد.

پس احتمالا برای شما هم سوال شده باشد، که :
– این سیستم های اعلام حریق به چه صورت کار می‌کنند؟
– از چه روش هایی وجود آتش سوزی را تشخیص می‌دهند؟
– میزان دقت آنها چه مقدار است؟
– انواع مختلف آنها، چه تفاوتی با هم دارند؟
در این مقاله ما به بررسی ساختار سیستم های اعلام حریق و انواع آنها می‌پردازیم:

پنل مرکزی اعلام حریق

مغز و سیستم مرکزی، پنل اعلام حریق نام دارد. که اجزای مختلف سیستم، از جمله دتکتورها، سنسورها و آژیرها از طریق زون ها به این برد مرکزی متصل می‌شوند.  این پنل، همه سنسورها و دتکتورها را رصد کرده، و در صورت دریافت سیگنال آتش سوزی، سریعا آژیرها را فعال می‌کند.

همچنین امکان اجرای مانور آتش سوزی هم از طریق این پنل قابل انجام است، تا بتوان کارکنان و افراد داخل ساختمان را، با مانورهای آزمایشی، تمرین داد.

** روی این پنل ها، وضعیت سیستم و زون ها را به طور کامل و به تفکیک نمایش می‌دهد. اگر که اجزای سیستم به صورت اصولی زون کشی شده باشند، همین نمایش وضعیت های روی پنل، می‌ تواند راهنمای مناسبی برای اتش نشانان در هنگام آتش سوزی باشد. **

پنل مرکزی سیستم اعلام حریق – طراحی و تولید انواع بردهای الکترونیکی در قسمت های مختلف پنل اعلام حریق، توسط گروه مهندسی ویتا انجام شده است.

انواع مختلف دتکتورهای سیستم اعلام حریق

دتکتور حریق به معنای تشخیص دهنده آتش با استفاده از پارامترهای مختلف می باشد. در سیستم اعلام حریق از پیچیده ترین دتکتورهای هوشمند دود گرفته، تا مدل های ساده و دستی، قرار دارند. بنابراین می توان دتکتورها را به انواع زیر تقسیم کرد:

• دتکتور های حرارتی
• دتکتور های دود
• دتکتور های کربن مونوکسید
• دتکتور های ترکیبی
• شستی اعلام حریق ( دستی )

انواع دتکتور های سیستم اعلام حریق – طراحی شده توسط گروه مهندسی ویتا

۱- دتکتور های حرارتی

دتکتور حرارتی، با اندازه گیری دمای محیط، وجود یا عدم وجود آتش را تشخیص می‌دهد. سپس سیگنالی مبنی بر وجود آتش به پنل مرکزی سیستم اعلام حریق ارسال می‌کند. این دتکتورها در ۳ مدل مختلف برای تشخیص آتش وجود دارند:

• مدل ثابت : در این مدل با گذشتن دما از یک عدد ثابت (قابل تنظیم)، وجود آتش تشخیص داده می‌شود.
• مدل افزایشی : در این مدل، نرخ افزایش دمای محیط اندازه گیری شده و بر اساس همین نرخ افزایش، وجود آتش تشخیص داده می‌شود.
• مدل ترکیبی : هر دو حالت ثابت و افزایشی در این برنامه درنظر گرفته می‌شود.

دتکتور حرارتی برای تشخیص آتش سوزی با استفاده از دما

۲- دتکتور های دود

این دتکتورها با توجه به نحوه تشخیص دود، در ۳ مدل اصلی وجود دارند:

• دتکتور دود یونیزاسیون ( Ionization )
• دتکتور دود نوری ( Light Scattering )
• دتکتور دود پرتویی ( Beam detector )

۲.۱- دتکتور دود یونیزاسیون

این مدل دتکتودها معمولا دارای ۲ چمبر می باشند. مورد اول به عنوان مرجع برای جبران تغییرات دمای محیط ، رطوبت یا فشار استفاده می شود. مورد دوم شامل یک منبع رادیواکتیو می باشد که معمولا از ذرات آلفا استفاده می‌شود. این منبع رادیواکتیو ذرات هوای داخل چمبر را، یونیزه می‌کند که باعث برقراری جریان میان ۲ الکترود داخل آن می‌شود.

حال وقتی که دود به داخل چمبر وارد شود، جریان الکتریکی میان ۲ الکترود کاهش می‌یابد، که همین عمل باعث تشخیص وجود آتش می‌شود.

حساسیت این مدل بسیار بالا بوده، اما به دلیل استفاده از مواد رادیواکتیو، کاربرد زیادی در سیستم های اعلام حریق ندارد.

۲.۲- دتکتور دود نوری یا اپتیکال

در این مدل دتکتور، معمولا از ۲ عدد فرستنده و گیرنده مادون قرمز استفاده می‌گردد. که توسط یک چمبر سیاه رنگ از یکدیگر جدا شده اند. به طوریکه در حالت عادی (بدون دود)، نور این فرستنده و گیرنده روی یکدیگر نمی‌افتد.

اما با ورود دود به داخل چمبر، باعث پراکندگی نور می‌شود، به این صورت نور از فرستنده به گیرنده رسیده و وجود دود تشخیص داده شود.

ساختار چمبر استفاده شده در این برد هم از طراحی ویژه ای برخوردار است. این چمبر طوری طراحی شده است، که از ورود زباله و موجودات زنده، به داخل آن جلوگیری میکند. البته منافذ آن به نحوی هست، که تنها دود بتواند به داخل آن نفوذ کند.

دتکتور دود نوری یا اپتیکال ویتا

نمونه کار طراحی برد دتکتور دود ۴ سیم و ۲ سیم طراحی شده توسط گروه ویتا

۲.۳- دتکتور دود پرتویی یا بیم دتکتور

این مدل هم یکی دیگر از دتکتورهای پرکاربرد در سیستم های اعلام حریق می باشد.در داخل آن، یک منبع نور فرستنده و یک فتوسل به عنوان دریافت کننده نور، وجود دارند. این فرستنده و گیرنده باید روبروی هم قرار بگیرند. به طوریکه در حالت عادی نور فرستنده، توسط فتوسل دریافت شود.

حال با پخش شدن دود در مسیر نور، فتوسل نور کمتری را دریافت می‌کند. از این تغییرات نور در فتوسل، میتوان وجود دود را تشخیص داد.

این مدل دتکتور برای تشخیص دود در محیط های بزرگ، بسیار کاربرد دارد. چون فرستنده و گیرنده می توانند با فاصله از هم نصب شوند و محیط بیشتری را تحت پوشش قرار بدهند.

دتکتور دود پرتویی یا بیم دتکتور

۳- دتکتور کربن مونوکسید

دتکتورهای کربن مونوکسید با اسم دتکتور CO هم شناخته می‌شوند. این مدل، با اندازه گیری میزان کربن مونوکسید موجود در هوا، وجود آتش را تشخیص می‌دهند.

کربن مونوکسید یک گاز بی رنگ، بی بو و بسیار سمی است که از احتراق و آتش، تولید می‌شود.

در داخل این دتکتور، یک سنسور الکتروشیمیایی وجود دارد. که نسبت به کربن مونوکسید حساس است و میزان آن را به پردازنده اعلام می‌کند. اما نسبت به بقیه گازها مثل دود، واکنشی نشان نمی‌دهد.

دتکتور مونوکسید کربن یا CO

۴- دتکتور های ترکیبی ( Multi-Sensor )

دتکتور ترکیبی، سیگنال دریافتی از هر ۲ مدل نوری و حرارتی را با یک سری محاسبات، جهت تشخیص وجود آتش به کار می‌برد. یعنی جوابی که این دتکتور به پنل ارسال میکند، ترکیبی از هر دو مدل نوری و حرارتی است.

این مدل دتکتور، برای تشخیص شرایط مختلفی از آتش سوزی کاربرد دارد. به طور مثال اگر در محیطی، فن های قوی به کار رفته باشد، دود در داخل محیط سریعا تخلیه می‌شود. در این صورت دیگر دتکتور دود، به تنهایی نمی تواند آتش را تشخیص دهد. اما با این مدل دتکتور ترکیبی، با بررسی دما، همچنان میتوان آتش را تشخیص داد.

نمونه کار طراحی برد دتکتور ترکیبی دود و حرارتی در سیستم اعلام حریق که توسط گروه مهندسی ویتا طراحی شده است.

۵- شستی اعلام حریق ( دستی )

این مدل شستی به صورت دستی عمل می‌کند. با سوئیچی که داخل آن تعبیه شده، یا شکسته شدن شیشه روی آن، سوئیچ فعال شده. و هشدار آتش سوزی اعلام می‌گردد.

این شستی ها معمولا در صورت عدم تشخیص دتکتورها یا خرابی آنها به کار می‌روند. به این صورت که اگر شخصی در محل حضور داشت، با دیدن آتش سوزی، بتواند هشدار را فعال کند. اصولا در سیستم اعلام حریق، باید هرگونه احتمال خرابی یا نقص سیستم را مدنظر قرار بدیم و راهکاری برای جبران آن بیاندیشیم. حتی در برخی مواقع، آژیرهای دستی هم در راهروها قرار داده می‌شود، تا در صورت خرابی پنل مرکزی، باز هم بتوان هشدار را فعال کرد.

شستی اعلام حریق ویتا

این مقاله ادامه دارد …

همراه همیشگی شما،
گروه مهندسی ویتا